Sámi praktihkalaš pedagogalaš oahppu fidnofágii, 8.-13. cehkiide

Dá lea joatkkaoahppu sidjiide geain lea sámegielmáhttu ja relevánta fidnofága duogáš, ja háliidit oahpahangelbbolašvuođa 8.-13. cehkiin fága- ja fidnofágaoahpahusas.

Oahppu lea sajáiduvvan sihke pedagogalaš teoriijaide ja sámi pedagogalaš árbevirrui ja hukse ollislaš ja viiddiduvvon máhttoipmárdusa mii dohkkeha máhttovugiid girjáivuođa.

• Oahpahus- ja eksámengiella:  Oahpahus- ja eksámengiella lea sámegiella. Muhtin logaldallamat ja oahpporesurssat sáhttet leat dárogillii dahje eaŋgalasgillii.
• Oahppočuoggá: 60  
• Oahppoáigi: 1 jagi 
• Oahpahan- ja oahppanvuogit: 
  Oahppu lea ollesáiggeoahppu, mas leat deaivvadeamit ja neahttaoahpahus. Dábálaččat leat lohkanbajis golbma fysalaš deaivvadeami Sámi allaskuvllas, ja lassin vahkkosaš oahppanaktivitehtat neahta bokte. Oahpus lea geatnegahtton neahttaoahpahus, joavkobarggut ja studeantaaktiivvalaš oahppanvuogit, ja gáibiduvvo ahte studeanta oassálastá aktiivvalaččat buot oahppanarenain.  
  
  Oahppu huksejuvvo sámi oahppanárbevieruide, gos máhttu ovddiduvvo searvevuođas ja bargguid bokte mat leat čatnon duohta dilálašvuhtii. Oahpus geavahuvvojit digitála oahpporesurssat ja arenat mat dorjot ovttasdoaibmama, reflekšuvnna ja fágalaš ovdáneami. Oahppanvuogit leat earret eará prošeakta- ja čuolbmavuođut oahppan, seminárat, bagadallan.  
  
  Dábálaččat ii leat hárjehallanvahkuid oahpahus, ja studeanttat fertejit bidjat olu áiggi iešheanalaš bargui lassin lágiduvvon oahpahussii. 

Diibmoplána ja deaivvadanplána:  TimeEdit 

Ohcanwebas:Vállje "6039 Samisk praktisk-pedagogisk utdanning for yrkesfag, trinn 8–13 (Videreutdanning) 60sp"

Sisabeassangáibádusat

Ohccit fertejit deavdit ovtta čuovvovaš guovtti gáibádusain: 

1. Fidnofágalaš alitoahppu ja bargovásáhus:

• Čađahan 3-jagáš relevánta profešuvdnafágalaš bachelorgráda, ja
• Unnimusat 2 jagi relevánta ollesáiggi fidnohárjehallan (bargovásáhus). 

2. Fidnofágalaš joatkkaskuvllaoahppu, lassioahppu ja bargovásáhus: 

• Fágareive, sváinnasreive dahje eará čađahuvvon 3-jagáš fidnofágaoahppu, ja 
• Oppalaš lohkangelbbolašvuohta dahje reálagelbbolašvuohta, ja 
• Unnimusat 2 jagi relevánta fidnoteorehtalaš oahppu maŋŋel joatkkaskuvlla (fágaskuvla dahje alit oahppu allaskuvllas dahje universitehtas), ja 
• Unnimusat 4 jagi relevánta ollesáiggi fidnohárjehallan (bargovásáhus).

Buot ohccit fertejit duođaštit sámegielmáhtu. Sámegielmáhtu sáhttá deavdit čuovvovaš vugiid mielde: 

• Norgga joatkkaskuvllas sámegiella 1. dahje 2. giellan, Suoma logahagas eatnigielladutkkus dahje lohkan sámegiela vierrogiellan ja Ruoŧa gymnásas eatnigiellan (modersmål 200 čuoggá) dahje ođđaáigásaš giellan (moderna språk 200–300 čuoggá) dahje vástideaddji sámegieloahppu doaibmi njuolggadusaid mielde, dahje 
• sámegiela lohkanbadjeoahpuin, 30 oahppočuoggá, dahje vástideaddji oahpuin, dahje 
• ceavzit giellageahččaleami maid Sámi allaskuvla lágida. Jus lea eahpesihkarvuohta man dási gelbbolašvuohta ohccis lea, de ášši ovddiduvvo fágalaš árvvoštallamii ja meannuduvvo dán vuođul.

Sámi allaskuvla fállá praktihkalaš pedagogalaš oahpu daidda fidnofágalaš oahppoprográmmaide mat leat listejuvvon vuolábealde. Ohcci oahppo- ja bargoduogáš ferte leat relevánta válljejuvvon fidnofágalaš oahppoprográmmii:  

• Huksen- ja ráhkadusteknihkka (Bygg- og anleggsteknikk)  
• Elektro ja dihtorteknologiija (Elektro og datateknologi)  
• Vuoktačuohppi, lieđit, sisbiras ja eksponerendesign (Frisør, blomster, interiør og eksponeringsdesign)  
• Giehtaduodji, design, buvttaovddideapmi ja duodji (Håndverk, design og produktutvikling og duodji)  
• Dearvvašvuođa- ja bajásšaddanfága (Helse- og oppvekstfag)  
• Informašuvdnateknologiija ja mediabuvttadeapmi (Informasjonsteknologi og medieproduksjon)  
• Luonddudoallu ja boazodoallu (Naturbruk og reindrift)  
• Restauránta ja biebmofága (Restaurant- og matfag)  
• Vuovdin, bálvaleapmi ja mátkkoštanealáhus (Salg, service og reiseliv)  
• Teknologiija ja industriijafága (Teknologi- og industrifag)  
• Musihkka, juoigan, dánsun ja drámá (Joik, musikk og scenekunst)  

Reálagelbbolašvuohta: 

Ohccit geat eai deavdde oppalaš lohkangelbbolašvuođagáibádusaid, sáhtát ohcat sisaváldima reálagelbbolašvuođain. Reálagelbbolašvuohta lea gelbbolašvuohta maid leat háhkan ovdamearkka dihte fidnohárjehallamis, bálkákeahttes barggus, organisašuvdnadoaimmain, kurssain dahje eará oahppoduogážis. Ohcci bargo – ja oahppoduogáš árvvoštallojuvvo dan oahppofálaldaga gáibádusa ektui masa ohcá. Reálagelbbolašvuođa gáibádusat gávdnojit earret eará Samordna opptak siiddus.

Bargovásáhusa dokumentašuvdna: 

Bargovásáhus galgá dokumenterejuvvot duođaštusain bargoaddis. Duođaštusas galgá boahtit ovdan álgin- ja heaitindáhton, virgesturrodat dahje ollislaš diibmolohku. Bargošiehtadusat, bálkáskovit dahje CV eai dohkkehuvvo duođaštussan. Iehčanas ealáhusdoalli barggus gáibiduvvo dokumentašuvdna Brønnøysund-registaris ja čilgehus fidnoaktivitehtas. Fidnoteorehtalaš oahppu (yrkesteoretisk utdanning) lea oahppu alit dásis go fágareive ja joatkkaskuvla, ovdamearkka dihte fágaskuvla dahje oahppočuoggát allaskuvllas dahje universitehtas. Fidnoteorehtalaš oahppu ferte leat relevánta ohcci fágareivii/ fidnofágaohppui.

Fidnoteorehtalaš oahppu (yrkesteoretisk utdanning) lea oahppu alit dásis go fágareive ja joatkkaskuvla, ovdamearkka dihte fágaskuvla dahje oahppočuoggát allaskuvllas dahje universitehtas. Fidnoteorehtalaš oahppu ferte leat relevánta ohcci fágareivii/ fidnofágaohppui. 

Dáppe gávnnat dárkileabbo čilgehusa sisabeassangáibádusain ja makkár oahpahangelbbolašvuođa oaččut: SPPO ja SPPO-F sisabeassangáibádusat ja oahpahangelbbolašvuohta | Sámi allaskuvla

Politiijaduođaštus:

Dán ohppui gáibiduvvo politiijaduođaštus. Don buvttát politiijaduođaštusa maŋŋel go leat ožžon oahpposajifálaldaga. Sámi allaskuvlla neahttasiiddus gávnnat eanet dieđuid dán birra

Oahpu sisdoallu

Oahppu lea sajáiduvvan sihke pedagogalaš teoriijaide ja sámi pedagogalaš árbevirrui ja hukse ollislaš ja viiddiduvvon máhttoipmárdusa mii dohkkeha máhttovugiid girjáivuođa. Dat sisttisdoallá:  

• sámi árbevirolaš máhtu ja árvvuid,  
• dieđalaš ja fidnopedagogalaš máhtu,  
• praktihkalaš ja bargohárjehallama ja bargoeallima vásáhusaid ja  
• profešuvdnafágalaš digitála gelbbolašvuođa.  

Dán bokte ovdánahttet studeanttat oahpaheaddjegelbbolašvuođa mii lea vuođđuduvvon sámi árvvuide ja servodatipmárdussii, gelbbolašvuođa heivehit oahpahusa máŋggagielat ja máŋggakultuvrrat oahpahusdilálašvuhtii pedagogalaš árbevieru ja našunála rámmaid mielde.  

Oahppu váldá vuođu rávesolbmopedagogihka ja eallinagi oahppama prinsihpain, ja láhčá dili studeanttaid oahpaheaddjiidentitehta ovdáneapmái vásáhusaid, reflekšuvnna ja geavatlaš máhttoovddideami bokte. Sámi máhttooaidnu, mas oahppan dáhpáhuvvá olbmo, luonddu ja servodaga vuorrováikkuhusas, hábme rámmaid fágalaš ja persovnnalaš ovdáneapmái.  

Oahppu lea organiserejuvvon njealji váldooassái, mat leat lagabut čilgejuvvon sierra fágaplánain ja hárjehallanplánain:  

• Pedagogihkka (30 oahppočuoggá)  

Pedagogihkkaoassi addá ipmárdusa skuvlla servodatdoibmii, fidnooahpaheaddji rollii ja ohppiid oahppanbirrasii.  

• Fágadidaktihkka (15 oahppočuoggá)  

Fágadidaktihkka lea vuođđuduvvon sámegillii, kultuvrii ja máhttoipmárdussii ja čadno dan skuvlafágii mas studeanttas lea fágalaš duogáš.  

• Dutkan- ja ovdánahttinbargu (15 oahppočuoggá)  

Studeanttat galget čađahit fágaidrasttildeaddji dutkan- ja ovdánahttinbarggu mas gieđahallat čuolmmaid mat leat relevánta sámi skuvlii ja oahpahussii, ja iežaset fidnofága suorggi oahpahussii.  

• Hárjehallan (60 beaivvi)  

Oahpus lea 60 beaivvi (12 vahku) bagadallon, molssolaš ja árvvoštallojuvvon hárjehallan, ja hárjehallan juohkása guovtti lohkanbadjái. Hárjehallan galgá nannet studeanttaid oahpaheaddjeidentitehta ja profešuvdnagelbbolašvuođa sámegiela, kultuvrra ja servodatipmárdusa vuolggasajis. Hárjehallamis galgá leat progrešuvdna ja variašuvdna, ja das galgá leat lagas čanastat studeanta fágaduogážii.  

Váldooassi hárjehallamis galgá čađahuvvot joatkkaskuvllas. Hárjehallan sáhttá sisttisdoallat skuvla- ja ohppiidadopšuvnna, nannen dihte relašuvdnagelbbolašvuođa ja konteakstaáddejumi. Studeanttain galgá leat unnimusat 10 beaivve hárjehallan sihke vuođđoskuvllas (5.-10. cehkiin) ja joatkkaskuvllas. Studeanta sáhttá ohcat oažžut oasi hárjehallamis váldit omd. álbmotallaskuvllas, kulturskuvllas, gáiddusoahpahusas dahje oahpahusas mii lea čadnon sámi árbevirolaš ealáhusaide ja eará relevánta oahpahusarenaide, jus dat addá relevánta vásáhusa fágii ja ceahkkái. Studeanttat geat leat barggus skuvllas berrejit čađahit unnimustá 50 % hárjehallamis eará skuvllas go iežaset bargosajis. 

Bargo- ja joatkkaoahppovejolašvuođat

Praktihkalaš pedagogalaš oahppu fidnofágii addá gelbbolašvuođa bargat fidnofágaoahpaheaddjin nuoraidceahkis vuođđoskuvllas, joatkkaskuvllas ja fitnodagain, kandidáhta fidnofágasuorggi siskkobeale.

Loga eanet oahpahangelbbolašvuođa birra dáppe: SPPO ja SPPO-F sisabeassangáibádusat ja oahpahangelbbolašvuohta

Prográmmaplána

Jus leat jearaldagat mat gusket oahpposaji ohcamii, ohcanvuogádahkii, sisabeassangáibádusaide jna., váldde oktavuođa oahppohálddahusain e-boastta bokte: oahppohalddahus@samas.no