Galggat go studeantabargguid oktavuođas čohkket dahje atnit persovdnadieđuid?

• Jus studeanta áigu čohkket dahje gieđahallat persovdnadieđuid studeanttaid bargguin, nugo hárjehallanraporttaid, geatnegahtton bargguid ja eksámenbargguid, bachelorbargguid ja masterbargguid oktavuođas, de leat dasa muhtin gáibádusat ja njuolggadusat maid studeanta ferte čuovvut.
• Studeanta ferte gulahallat iežas oahppokoordináhtoriin jus árvvoštallá gieđahallat persovdnadieđuid smávit prošeavttain ja geatnegahtton bargguin. Bachelorbargguid ja masterbargguid oktavuođas sáhttá studeanta gulahallat bagadalliin.
• Buot persovdnadieđut galget gieđahallojuvvot persovndasuodjaluslága mielde.

Mii lea persondiehtu?

• Persondiehtu lea juohke diehtu mii sáhttá čadnot ovttaskas olbmui. Muhtomin sáhttá dieđuid čohkkejuvvon kombinašuvdna čadnot dihto olbmui.
• Ovdamearkka dihte riegádannummár, namma, čujuhus, e-boastačujuhus dahje IP-čujuhus. Jietna jietnabáttis rehkenastojuvvo álo persondiehtun. Govva ja videobáddi rehkenasto persovdnadiehtun jus das sáhttá olbmuid dovdat.
• Dat mearkkaša ahte jus studeanttat omd. báddejit dahje filbmejit olbmuid skuvlabargguid oktavuođas, de lea studeanta gieđahallame persovdnadieđuid.

Dáppe logat eanet dan birra ahte mii lea persovdnadiehtu ja goas don leat gieđahallame dákkár dieđuid: Hva er personopplysninger

Árvvoštala lea go dárbu gieđahallat persovdnadieđuid:

Persovdnadieđuid ii galgga gieđahallat jus dasa ii leat dárbu, ja studeanta ferte álo árvvoštallat ahte lea go dárbu dan dahkat oláhan dihte oahppanjoksosiid.

• Jus lea vejolaš oláhit oahppanjoksosiid dahje du prošeavtta ulbmila nu ahte don dušše gieđahalat anonymiserejuvvon dieđuid, de ávžžuhuvvot dan dahkat.
• Anonyma dieđut sáhttet omd. leat ahte don čálát referáhtaid jearahallamiin almmá ahte referáhtas leat dieđut mat sáhttet identifiseret persovnnaid.
• Don it galgga atnit dieđuid mat leat čadnon jávohisgeatnegasvuhtii iežat studeantabargguin dahje hárjehallanraporttain, dát guoská omd. dieđuide maid leat ožžon hárjehallamiin oahpaheaddjeoahpuin.
• Dáppe leat Sikt:s rávvagat movt sáhtát čađahit anonyma prošeavtta: Gjennomføre et prosjekt uten å behandle personopplysninger / Carrying out a project without processing personal data

Ovdal álggát čohkket dieđuid:

Plánenproseassas don ráhkkanat dasa ahte movt don čađahat čohkkenbarggu ja sihkárastat ahte dus leat dárbbašlaš dohkkeheamit sajis. Studeanta ferte:

• Mearridit makkár lágan persovdnadieđuid galggat gieđahallat prošeavttas.
• Ráhkat datahálddašanplána (Data management plan - DMP) Sikt:s reaidduin maid gávnnat dáppe: Create a data management plan / Datahåndteringsplan – DMP
• Sihkaraste ahte don sáhtát duođaštit ahte dus lea vuođđu gieđahallat persovdnadieđuid. Dán dagat omd. nu ahte informánttat leat čálalaččat miehtan searvat prošektii. Loga eanet dáppe: Legal bases for personal data processing in research / Samtykke eller allmennhetens interesse?
• Hábme čálalaš dieđu informánttaide sin persovdnasuodjalusrivttiid birra. Ane Sikt málle vuođđun: Information for participants in research projects/ Informasjon til deltakarane i forskingsprosjekt
• Jus galggat viežžat persovdnadieđuid iežat bargosajis dahje hárjehallanbáikkis, de ferte bargobáikki dahje hárjehallanbáikki jođiheaddji miehtan dasa.
• Dieđit prošeavtta Sikt:i, ja vuordde dassážii go leat ožžon vástádusa ovdal álggát čohkket dieđuid. Eanet dieđut vuollelis.

Dieđit prošeavtta Sikt:i:

Sámi allaskuvllas lea šiehtadus Siktain (ovdalaš Norsk Senter for forksningsdata- NSD) ja oastá sis áššedovdibálvalusa. Sikt veahkeha sihkarastit ja dokumenteret ahte persovnnadieđuid gieđahallen dáhpáhuvvá personsuodjaluslága siskkobealde. Sikt galgá ee. sihkkarastit ahte dutkanprošeavttaid oasseváldit galget leat vissis dasa ahte dat dieđut mat čohkkejuvvojit sin birra, gieđahallojuvvojit gustovaš lágaid, láhkaásahusaid ja njuolggadusaid siskkobealde. 

• Deavdde Sikt dieđihanskovi maŋemusat 30 beaivvi ovdal diehtočoaggima: Meldeskjema for personopplysninger i forskning
• Sikt árvvoštallá dasto plánejuvvon gieđahallama, ja sáhttá rávvet mainna lágiin čađahit prošeavtta njuolggadusaid siskkobealde.
• Studeanta ferte vuordit Sikt árvvoštallama ovdal álgá prošeavttain.
• Sikt (NSD) neahttasiiddus lea listu áššiin maid ferte čielggadit ovdal go deavdigoađát skovi.

Manin dieđihit prošeavtta Sikt:i:

• Oažžun dihte árvvoštallama ahte lea go prošeakta njuolggadusaid siskkobealde. Jus prošeakta ii dieđihuvvo, sáhttá muhtin oktavuođain gáibiduvvot ahte datamateriála ferte sihkkojuvvot.
• Jus prošeavttas leat ráhkaduvvon buorit diehtočállosat ja dahkkon čielggadeamit, de sáhttá dahkat vejolažžan atnit dutkanmateriála eará prošeavttaid oktavuođas.
• Sámi allaskuvla lea lága bokte geatnegahtton dokumenteret visot persovdnadieđuid gieđahallama. Dat sihkkarasto go prošeakta dieđihuvvo Sikt:i.
• Persovdnadiehtoláhka addá olu vejolašvuođaid ja spiehkastemiid dutkanbargguid oktavuođas. Sikt veahkeha gávdnat čovdosiid jus čuolmmaid birra ságastallojuvvo ovdagihtii.
• Dieđihanskovi deavdin veahkeha systematiseret prošeavtta ja plánejuvvon gieđahallama.
• Lea álkit oažžut dutkanbohtosiid almmuhuvvot jus sáhttá čujuhit dasa ahte prošeakta lea čađahuvvon lobálaš vugiiguin.

Prošeavtta loahpaheapmi:

Maŋŋel go leat geargan dataanalysain, de galget persovdnadieđut sihkkojuvvot, anonymiserejuvvot dahje sirdojuvvot vurkema váras. 

Dás fertet muitit:

• Mearridit makkár dieđut galget sihkkojuvvot ja makkár dieđut galget vurkejuvvot maŋŋel prošeaktaloahpaheami.
• Sihkkut visot persovdnadieđuid mat eai galgga vurkejuvvot,
• Anonymiseret ja dohkálaš vuogi mielde vurket persovdnadieđuid mat galget vurkejuvvot.
• Sihkarastit ahte studeantabarggut main leat jávohisvuođa vuollásaš dieđut klausulerejuvvojit, ja árvvoštallat ahte galgá go dákkár masterbargu almmuhuvvot.
• Sáddet Sikt:i dieđu ahte prošeakta lea loahpahuvvon. 

Movt čohkket ja gieđahallat, ja gosa vurket dieđuid?

Sámi allaskuvllas leat dohkkehuvvon vurkensajit iešguđetge dárbbuid várás. Dá leat čilgehus makkár vurkensadjái sáhttá makkárge dieđuid vurket:

• OneDrive: Persovnnalaš bargodokumenttat ja álgodivodusat. Geavahuvvo jus barggat okto fiillaiguin ovdal go juohká daid.
• Teams-/SharePoint: Teams ‐ ja prošeaktafiillat maid eanebut sáhttet geavahit ja vurket. Addá oktasaš dokumeantavuorkká, veršuvdnahistorihka ja guovddáš sisabeassangieđahallama.
• Nettskjema: Geavahuvvo jearahallamiidda. Nettskjema diktafon bokte sáhttá čohkket jietnabáttiid njuolga skovvái.  
• TSD sihkkaris biras: hearkkes dahje muddejuvvon dieđuide (omd. dearvvašvuođadieđuid, genetihka dahje persovdnadieđuid) dalle, go anonymiseren ii leat vejolaš.
• USB vurkenmediat: Eai ávžžuhuvvo geavahuvvot. Dieđut galget vurkejuvvot dohkkehuvvon báikkiide gos jeavddalaččat sihkkarastá dieđuid oažžuma ja buorideami jos vahágat dáhpáhuvvet.
• Sikt vuogádat: Loahpahuvvon dutkanprošeavttat galget vurkejuvvot Sikt:a vuogádahkii dutkanmateriálaid vurkema várás.

Sáhttá go studeanta vurket dieđuid priváhta vurkenbáikkiide?

• Persuvdnadieđuid galgá dušše vurket dákkár báikkiide maid Sámi allaskuvla eaiggáduššá, doaimmaha dahje prográmmaid masa leat ožžon geavaheaddji Sámi allaskuvlla čađa.
• Persovdnadieđuid dábálaččat ii galgga vurket priváhta vurkenbáikkiide nugo priváhta dihtoriidda, USB muitosággái, harddiskai dahje mobiltelefuvdnii.

Áiggut go ráhkadit digitála jearahallanskovi?

• Nettskjema galgá geavahuvvot go ráhkadat digitála jearahallanskoviid, ja dasa anát iežat Feide-geavaheaddji.
• Fuomáš ahte jus galggat viežžat dieđuid Nettskjemas, de fertet vurket daid lobálaš báikái.
• Jus viežžat dieđuid mat sáhttet identifiseret informántta, de ferte skovis leat dieđut prošeavtta birra ja das ferte leat bákkolaš merket ahte informánta miehtá searvat prošektii. Go ráhkadat skovi, de váljje ahte informánta ferte logget sisa ID-porta bokte, vai don dieđát gii lea vástidan, ja vejolaččat sáhtát sihkkut dieđuid jus informánta maŋŋel geassáda prošeavttas.

Áiggut go báddet jearahallamiid?

• Jienaid galgá báddet Nettskjema-diktafon-appain. Appa vieččat iežat mobiltelefuvdnii, ja dasa logget sisa iežat Feide-geavaheddjiin.
• Jus it sáhte atnit dán, de sáhtát atnit báddenrusttega mas ii leat interneahtta. Dákkára sáhtát oažžut luoikkasin Sámi allaskuvllas. Mobiltelefuvnna it galgga geavahit báddemii.
• Go leat transkriberen dieđuid dahje vurken daid sihkaris báikái, de galgá báddi sihkkojuvvot báddenrusttegis dahje Nettskjemas.

Movt čađahit digitála jearahallama?

• Sáhtát atnit Zoom dahje TEAMS čađahit jearahallamiid.
• Sihkaraste ahte dušše informánttas lea liŋkka čoahkkinbovdehussii.
• Don dábálaččat it galgga videobáddet jearahallama. Jus lea dárbu báddet, de ane Nettskjema-diktafon appa dahje báddenrusttega maid bijat dihtora báldii. Informánta galgá miehtat dása.
• Jus goitge lea dárbu videobáddet, de gulahala bagadalliin mainna lágiin dan sáhttá dahkat sihkaris vuogi mielde, ja gulahallat IT-ossodagain dan birra. 

Persovdnasuodjalusáittardeaddji:

Sámi allaskuvlla persovdnasuodjalanáittardeaddji lea  Annikken Steinbakk, mailačujuhus: personvernombud@uit.no, +47 957 30 030.

Olbmot (omd. studeanttat, bargit, respondeanttat dutkan- ja/dahje studeanttaprošeavttain) geaid persovdnadieđuid Sámi allaskuvla gieđahallá, sáhttet váldit oktavuođa persovdnasuodjalanáittardeddjiin buot lágan jearaldagain mat gusket dasa movt sin dieđut gieđahallojit ja makkár rievttit sis leat EU:a persovdnasuodjalanmearrádusa ektui.