Lisa Baal (Sámi lohkanguovddáš)

Konrad Nielsena 150 jagi ávvoseminára - Vuođđodoahpagat oahpahusas

Sámi lohkanguovddáš lea fárrolaga Sámi earenoamašpedagogalaš doarjalusain (SEAD) čállán rávagirjji Doabaoahppan – bagadus strukturerejuvvon doabaoahppama birra mánáide ja ohppiide (2023). 

1.6 Oahppanproseassa doabaoahpaheamis 

Øzerk ja Juuso (1999) deattuheaba ahte systemáhtalaš doabaoahppan lea dehálaš. Oahppan mielddisbuktá sihke dahkat, gieđahallat ja vurket vásáhusaid guhkesáiggemuitui. Vásáhusaid vuođđu lea dovdat ja dulkot dan maid dovdá iežas ovddeš vásáhusaid vuođul (nu gohčoduvvon persepšuvdnan). Nu sáhttá sirdit ovddeš vásáhusaid ođđa dilálašvuođaide. Muitováttisvuođat váikkuhit oahppamii. Jus áššit eai leat vurkejuvvon guhkesáiggemuitui, de ii sáhte daid viežžat ja ávkkástallat. Vásáhusaid ferte gieđahallat ja bidjat doabavuogádagaide, vai maŋŋil sáhttá daid geavahit (Baal ja Wirkola, 2003). 

Doabaoahppamis leat golbma dási (Nilsen ja Haugen, 2014). 

1. Selektiiva assosiašuvdna (identifiseret/dovdat/čanastit) 

Dásis galgá oahppandialoga váikkuhit ahte oahppi guorahallat selektiiva assosiašuvdnaproseassa, mas gielladovddaheapmi čadno ovdamearkkas ovdamerkii oasis maid leat oahppame. 

2. Selektiiva diskriminašuvdna (fuobmát erohusaid) 

Doabaoahppan dásis galgá oahppi oahppat earuhit das mii gullá doahpagii ja dat mii ii gula dasa. 

3. Selektiiva generaliseren (fuobmát sullasašvuođaid) 

Dán dásis galget oahppit ieža dovddahit guđelágan sullasašvuođaid leat fuobmán. 

Dan prošeavtta oktavuođas de lean guorahallan sániid Konrad Nielsen sátnegirjjin mat bagadit daid kategoriijaid ja:

Ivdni, hámit, sajádat, sadji, stuorrodat, guovlu, lohku, jietna, minsttar, áigi, ávnnasšládja, ávnnasiešvuođat, olggoš/bajildus, temperatuvra, deaddu, fápmu, leahttu, hádja, máistu, árvu, sohkabealli, rievdamat.

Gáldot:  Boine, Lone Nergård, Baal, Lisa, Eira, Inger Ellen Márjá ja Pulk, Marit Inger: 2023: Doabaoahppan – bagadus strukturerejuvvon doabaoahppama birra mánáide ja ohppiide. Statped/Sámediggi/Sámi lohkanguovddáš.