Ilona Kivinen (Helssega universiteahtta)

Adjektiivvaid geavaheami veardádallan árgabeaiságastallamiid ja oskkuldas hállama gaskkas

Sámegiela adjektiivvaid dutkan lea čikŋon eanemusat daid historjái, ja daid geavaheapmi korpusiin lea unnán dutkojuvvon (gč. goit Kivinen 2025). Lea goit miellagiddevaš váldit 1900-logu álggu korpusiid ja dutkat adjektiivvaid albma geavaheami dain. 

Dán sáhkavuorus veardádalange, mo adjektiivvaid geavaheapmi earuha ságastallamiid ja oskkáldas giela gaskkas. Leatgo earálágan adjektiivvat geavahuvvon árgabeaigielas go oskkáldas gielas? Makkáraččat earuhusat leat? Laktásitgo adjektiivvaid geavahanvuogit dasa, mii govahallojuvvo? Leago oskkáldas gillii várrejuvvon eará adjektiivvat go árgabeaigillii? 

Dutkamuš lea leksikálalaš-semánttalaš ja dan gáldun leat Konrad Nielsena girjjit Lærebok i Lappisk II: Tekster (1926) ja su 1929 almmustahttán Lappisk hverdagssprog og religiøst sprog. Goappásge leat árgabeaiságastallamat, mat eai leat hirbmat dábálaččat dan áigásaš materiálas, go eanemusat 1800-logu loahpas ja 1900-logu álggus čoggojuvvon materiála guoská álbmotmáidnasiidda ja dološ árbevieruide, dego J. K. Qvigstada Lappiske eventyr og sagn I–IV. Danin 1900-logu álggu ságastallanmateriála leage oba miellagiddevaš. 

Geahččalan maid veháš veardádallat Nielsena materiála árgabeaiságastallamiid adjektiivvaid geavahanvugiid dálá gillii, masa geavahan iežan jagis 2017 čoaggán ságastallanmateriála, mii sisttisdoallá oktiibuot gávcci ságastallama, mat gusket árgabeaivválaš áššiid. Navddán, ahte oskkáldas gielas leat geavahuvvon eará adjektiivvat go árgabeaigielas ja árvalan, ahte adjektiivvaid geavaheapmi árgabeaigielas ii livčče jur rievdan 1900-logu álggus dán beaivve ságastallamiidda.

Gáldut

Kivinen, Ilona. 2025. Sohkabeali váikkuhus adjektiivvaid geavaheapmái Guovdageainnus 1900-logu álggus. Guovtti idioleavtta veardádallan. Dutkansearvvi dieđalaš áigečála (boahtimin).

Nielsen, Konrad. 1926. Lappisk hverdagssprog og religiøst sprog. Oslo.

Nielsen, Konrad. 1929. Lærebok i Lappisk II: Tekster. Oslo.

Qvigstad, J. K. 1929–1938. Lappiske eventyr og sagn I–IV. Oslo.