Helena Omma (Sámi allaskuvla & UiT Norgga árktalaš universitehta)

Maid duottar mearkkaša?

Duottar dáidá leat okta davvisámegiela dábáleamos eananappellatiivvain. Sátni geavahuvvo dávjá ja ollu sihke beaivválaš gielas, muhto maiddái juoigamis, lávlumis ja diktemis. Duottar gávdno goasii visot sámegielain ja dan duogáža sáhttá guorrat gitta vuođđosámegillii. Maid duottar dasto mearkkaša? Dát orru leamen ovttageardánis gažaldat danin go giellageavaheaddjit eai dábálaččat nu ollu jurddaš dábálaš giela mearkkašumis. Giela mearkkašupmi oahpahuvvo baicce servvoštallama ja eahpedieđalaš soahpamušaid bokte. Muhto go gielladieđalaččat guorahallá sániid semantihka, de oaidnit ahte sániin dávjá leat máŋggalágán mearkkašumit ja ahte dat rievddadit geavahuskonteavstta mielde. 

Doavttirgráda dutkamušastan guorahalan boazosámiid eananterminologiija mearkkašumi Jiellevári ja Johkamohki guovllus. Dutkanmateriála vuođđun leat ságastallamat boazosámiiguin ja dutkamušas analyseren dan got boazosámit čilgejit ja geavahit eanantearpmaid. Dutkanmateriála guorahallama dievasmahttimii lean maiddái geahččan got davvisámegiela ja julevsámegiela sátnegirjjit čilgejit eanantearpmaid mearkkašumiid. 

Duottar-eananappellatiivva guorahaladettiin boahtá ovdán ahte sáni mearkkašumi sáhttá dulkot máŋgga ládje. Sáni mearkkašupmi vuolgá das makkár konteavsttas sátni geavahuvvo ja sátnegirjjiin vuhtto erohus das got dat definerejit sáni. Čájehuvvo nai ahte duottar-sánis nai sáhttá leat muhtin muddui iežá mearkkašupmi go dat geavahuvvo báikenamain. Dán sáhkavuorus jorahalan duottar-sáni mearkkašumiid sihke iežan dutkanmateriála vuođul, muhtin guovddáš sátnegirjjiid vuođul ja báikenammadutkama mielde.